Chapter 09 · rekcja — which case a verb wants

Verbs and the cases
the case is part of the verb

Conjugating a verb correctly is only half of using it. The other half is the case of what follows it, and that case is a property of the verb itself — you learn it together with the word, the way you learn its gender in other languages. This chapter is the list, with the reasoning behind each group.

The principle

Polish calls this rekcja — government. A verb “governs” the case of its object. There is no way to guess it from English, and translating word by word will produce the wrong case more often than the right one. The safe habit is the one Polish children are taught: learn the verb with a short phrase, never alone.

Learn this	Not this	Because
szukać kluczy	szukać	it governs the genitive, always
pomagać mamie	pomagać	it governs the dative
czekać na autobus	czekać	it needs na + accusative
interesować się historią	interesować się	it governs the instrumental

Why this saves you time

There are only five patterns, and four of them are the plain cases you already know. The whole of this chapter is a list of which verbs go where. Once a verb is filed under its case, it stays there for good.

Accusative — the plain object

This is the default. If nothing in the meaning of the verb pushes towards another case, the object is accusative. Most verbs of having, seeing, reading, eating, buying and doing live here.

genitive · dopełniacz

Verbs of wanting, lacking, seeking, needing and being afraid take the genitive. So does the direct object of any negated verb (chapter 9 explains that separately).

Verb	Meaning	Example
szukać	to look for	Szukam kluczy. — I'm looking for the keys.
potrzebować	to need	Potrzebuję pomocy. — I need help.
bać się	to be afraid of	Boję się psów. — I'm afraid of dogs.
słuchać	to listen to	Słucham muzyki. — I'm listening to music.
uczyć się	to learn (a subject)	Uczę się polskiego. — I'm learning Polish.
uczyć	to teach (someone something)	Uczę go polskiego. — I'm teaching him Polish.
dowiedzieć się	to find out	Dowiedziałem się prawdy. — I found out the truth.
zapominać	to forget	Zapominam słów. — I forget the words.
życzyć	to wish	Życzę ci szczęścia. — I wish you happiness. (the person is dative)
spodziewać się	to expect	Spodziewam się gości. — I'm expecting guests.
wstydzić się	to be ashamed of	Wstydzę się swojego akcentu. — I'm ashamed of my accent.
pilnować	to watch over	Pilnuję bagażu. — I'm keeping an eye on the luggage.

dative · celownik

Verbs of helping, believing, giving to, answering, thanking and pleasing take the dative for the person affected.

Verb	Meaning	Example
pomagać	to help	Pomagam mamie. — I'm helping mum.
dziękować	to thank	Dziękuję ci. — Thank you.
wierzyć	to believe	Wierzę ci. — I believe you.
odpowiadać	to answer (someone)	Odpowiadam nauczycielowi. — I answer the teacher.
podobać się	to appeal to	Podoba mi się Łódź. — I like Łódź. (literally: Łódź appeals to me)
smakować	to taste good to	Smakuje ci zupa? — Do you like the soup?
życzyć	to wish (someone)	Życzę ci powodzenia. — I wish you good luck.
kupować	to buy (for someone)	Kupuję dziecku książkę. — I'm buying the child a book. (the thing is accusative)
zazdrościć	to envy	Zazdroszczę ci. — I envy you.
przeszkadzać	to bother	Czy ci przeszkadzam? — Am I bothering you?
ufać	to trust	Ufam mu. — I trust him.
przyglądać się	to watch closely	Przyglądam się zdjęciu. — I'm studying the photo.

accusative · biernik

The plain direct object. This is the default, and the case you use when nothing in the meaning pushes toward another one.

Verb	Meaning	Example
mieć	to have	Mam bilet. — I have a ticket.
kupić	to buy	Kupię chleb. — I'll buy bread.
znać	to know (a person, a place)	Znam tę ulicę. — I know this street.
widzieć	to see	Widzę samochód. — I see a car.
czytać	to read	Czytam gazetę. — I'm reading the paper.
jeść	to eat	Jem śniadanie. — I'm eating breakfast.
lubić	to like	Lubię kawę. — I like coffee.
robić	to do, to make	Robiłem obiad. — I was making dinner.

instrumental · narzędnik

Verbs of being or becoming something, managing, using, and of movement that goes over or under something.

Verb	Meaning	Example
być	to be (a profession, a state)	Jestem programistą. — I'm a programmer.
zostać	to become	Zostanę lekarzem. — I'll become a doctor.
interesować się	to be interested in	Interesuję się historią. — I'm interested in history.
zajmować się	to deal with	Zajmuję się stronami internetowymi. — I work on websites.
kierować	to manage, to steer	Kieruję zespołem. — I manage a team.
jechać	to go (by a means of transport)	Jadę autobusem. — I'm going by bus.
iść	to walk (along/under/over)	Idę ulicą. — I'm walking along the street.
nazywać się	to be called	Nazywam się Hammad. — My name is Hammad.

prepositional · verb + preposition

Most intransitive verbs take a fixed preposition, and the preposition decides the case. Learn the pair — verb plus preposition — never the verb alone.

Verb	Meaning	Example	Case
myśleć o	to think about	Myślę o tobie. — + locative	locative
mówić o	to talk about	Mówimy o pracy. — + locative	locative
czekać na	to wait for	Czekam na autobus. — + accusative	accusative
iść do	to go to (a place)	Idę do sklepu. — + genitive	genitive
iść na	to go to (an event)	Idę na koncert. — + accusative	accusative
wracać z	to come back from	Wracam z pracy. — + genitive	genitive
wracać do	to come back to	Wracam do domu. — + genitive	genitive
dziękować za	to thank for	Dziękuję za pomoc. — + accusative	accusative
prosić o	to ask for	Proszę o rachunek. — + accusative	accusative
zależeć od	to depend on	To zależy od ciebie. — + genitive	genitive
martwić się o	to worry about	Martwię się o ciebie. — + accusative	accusative
zgadzać się z	to agree with	Zgadzam się z tobą. — + instrumental	instrumental
rozmawiać z	to talk with	Rozmawiam z szefem. — + instrumental	instrumental
liczyć na	to count on	Liczę na ciebie. — + accusative	accusative
śmiać się z	to laugh at	Śmieję się z żartu. — + genitive	genitive

Why szukać takes the genitive

The genitive group is not random. These verbs all share an idea of not having the whole thing: wanting, lacking, seeking, needing, being afraid, listening to (taking in part of something), learning (taking in part of a body of knowledge). The genitive is the case of “some of it, not all of it”, and these verbs live inside that meaning.

Verb	What follows	Why the genitive
szukać	Szukam kluczy.	you do not yet have what you are looking for
potrzebować	Potrzebuję pomocy.	a need is a lack
bać się	Boję się ciemności.	fear of something not under control
słuchać	Słucham muzyki.	taking in part of a stream
uczyć się	Uczę się polskiego.	learning part of a whole language
zapominać	Zapominam słów.	losing hold of something
życzyć	Życzę ci szczęścia.	wishing for something not yet had

The trap for English speakers

Szukam kluczy — not szukam klucze. Słucham muzyki — not słucham muzykę. “Search for” and “listen to” feel transitive in English, so the accusative feels right. It is not.

Dative — the person affected

The dative marks the person something is done for or to, especially where the action helps, harms, pleases or answers them.

Verb	Example	Meaning
pomagać	Pomagam mamie.	I help my mother.
dziękować	Dziękuję panu.	Thank you, sir.
wierzyć	Wierzę ci.	I believe you.
odpowiadać	Odpowiadam nauczycielowi.	I answer the teacher.
podobać się	Podoba mi się Łódź.	I like Łódź. (Łódź pleases me.)
smakować	Smakuje ci kawa?	Do you like the coffee?
zazdrościć	Zazdroszczę ci.	I envy you.

Podobać się turns the sentence around

English says “I like Łódź”; Polish says “Łódź is pleasing to me”. So the thing liked is the subject and the person is in the dative: Podoba mi się Łódź. The same shape appears in Smakuje mi kawa — the coffee tastes good to me. Getting used to this is one of the moments Polish starts to feel like a different language rather than a coded English.

Instrumental — being, becoming, using

The instrumental marks the means and the identity. After być and zostać it names what someone is; with verbs of managing and interest it names what you are occupied with.

Verb	Example	Meaning
być	Jestem programistą.	I am a programmer.
zostać	Zostałem nauczycielem.	I became a teacher.
interesować się	Interesuję się historią.	I am interested in history.
zajmować się	Zajmuję się dziećmi.	I look after the children.
kierować	Kieruję firmą.	I run the company.
nazywać się	Nazywam się Anna.	My name is Anna.

Adjectives stay nominative

The noun after być is instrumental, but an adjective describing the subject still agrees in the nominative: Jestem zmęczony, not zmęczonym. Compare Jestem dobrym programistą — there the adjective modifies the instrumental noun, so it goes instrumental too.

Verb plus preposition

Most intransitive verbs take a fixed preposition, and the preposition decides the case. Learn the three words as one unit: czekać na autobus, not czekać.

The prepositions and their cases

na + accusative (waiting for, counting on), o + locative (thinking about, asking for), z + instrumental (agreeing with, laughing at), do + genitive (going to), od + genitive (depending on), za + instrumental in dziękować za. The case belongs to the preposition, not to the verb.

Negation: accusative becomes genitive

This is the one case rule that applies to every verb, not to a list. When a direct object would be accusative in an affirmative sentence, it becomes genitive once the verb is negated.

The genitive after nie

A negated verb takes the genitive where it would otherwise take the accusative. This is not a quirk of one verb: it is the rule for every direct object.

Affirmative — accusative	Negated — genitive	Meaning
Mam bilet.	Nie mam biletu.	I have a ticket. / I don't have a ticket.
Czytam gazetę.	Nie czytam gazety.	I'm reading the paper. / I'm not reading the paper.
Widzę samochód.	Nie widzę samochodu.	I see a car. / I don't see a car.
Kupię chleb.	Nie kupię chleba.	I'll buy bread. / I won't buy bread.

Remember

The genitive after a negation is one of the most reliable rules in Polish, and one of the most missed by learners: it is not about the verb, it is about the nie.

Quantities take the genitive too

A direct object that is a quantity — some, a lot, little, a number — also takes the genitive, even without a nie.

A whole thing	A quantity of it	Meaning
Kupuję chleb.	Kupuję dużo chleba.	I buy bread. / I buy a lot of bread.
Piję mleko.	Piję szklankę mleka.	I drink milk. / I drink a glass of milk.
Mam czas.	Mam mało czasu.	I have time. / I have little time.

The mistake this causes

Nie mam czasu, not nie mam czas. Nie znam tej osoby, not tę osobę. Nie widzę nikogo — and notice that nikt goes genitive too, and the double negative is correct Polish.

Quantity also takes the genitive

Even without nie, an object that is a quantity rather than a whole thing takes the genitive: dużo, mało, trochę, kilka, and numbers above four.

Polish	English	Why
Kupuję chleb.	I am buying bread.	accusative — the whole object
Kupuję dużo chleba.	I am buying a lot of bread.	genitive — a quantity
Mam pięć lat.	I am five years old.	genitive — a number above four
Wypiłem szklankę wody.	I drank a glass of water.	genitive — a portion of something

Numbers, in one line

One takes the nominative, two to four the nominative plural, and five and above the genitive plural: jeden kot, dwa koty, pięć kotów. It is the same “part of a whole” idea, applied to counting.

Five traps

Translating the case from English. Słucham muzykę feels right and is wrong: słucham muzyki.

Forgetting the genitive after nie. Nie mam czasu, nie znam tej osoby.

A nominative adjective after być plus the instrumental noun. Jestem dobrym programistą — the adjective agrees with the noun it describes, not with the subject.

Dropping the preposition. Czekam autobus is not Polish; it is czekam na autobus.

Expecting podobać się to work like “like”. The thing is the subject and the person is dative: Podoba mi się Łódź.

What to take away

Learn the verb with a short phrase, never alone: szukać kluczy, not szukać.
Accusative is the default object; genitive is for wanting, lacking, fearing and seeking.
Dative is the person affected; instrumental is being, becoming and using.
A negated object always goes genitive: nie mam czasu.
Quantities go genitive too: dużo chleba, pięć kotów.

Drills

Flashcards

Verb on the front, required case on the back.

Known: 0 / 0

A 7-day plan

Fifteen minutes a day. Tick the boxes as you go — the ticks are saved.

Verbs and the casesthe case is part of the verb