Chapter 04 · the tense that reports who spoke
The past tense
-ł-, then who you are
The Polish past is the easiest tense in the language to build: one stem, a handful of endings. It is also the one that makes learners hesitate, because every singular form says whether the speaker is a man or a woman. Both things are true at once — the shape is simple, the meaning is personal.
The -ł- stem
Take the infinitive, drop -ć, and add -ł. That gives the masculine third person singular. Add -a and you have the feminine, add -o the neuter. Everything else in the tense is built on this same stem.
| Infinitive | Stem | on | ona | ono |
|---|---|---|---|---|
| pisać | pisa- | pisał | pisała | pisało |
| czytać | czyta- | czytał | czytała | czytało |
| robić | robi- | robił | robiła | robiło |
| mówić | mówi- | mówił | mówiła | mówiło |
The -i- of robić and the -a- of pisać stay in the past: it is robił, never robł, and pisał, never pisł. The past is built on the infinitive, not on the present — which is why idę (I go) has the past szedłem (I went). Chapter 8 covers those irregular stems.
The personal endings
After the stem comes a gender marker, and after that the ending that says who. In the third person singular the gender marker is the whole word; in the other persons the two pieces join onto one stem.
| Person | Masculine | Feminine | Neuter |
|---|---|---|---|
| ja | pisałem | pisałam | — |
| ty | pisałeś | pisałaś | — |
| on | pisał | — | — |
| ona | — | pisała | — |
| ono | — | — | pisało |
| my — with a man | pisaliśmy | — | |
| my — women only | pisałyśmy | — | |
| wy — with a man | pisaliście | — | |
| wy — women only | pisałyście | — | |
| oni — with a man | pisali | — | |
| one — women only | pisały | — | |
| pisać — to write impf | |
|---|---|
| Present | |
| ja | piszę |
| ty | piszesz |
| on / ona / ono | pisze |
| my | piszemy |
| wy | piszecie |
| oni / one | piszą |
| Past | |
| ja (masc.) | pisałem |
| ja (fem.) | pisałam |
| ty (masc.) | pisałeś |
| ty (fem.) | pisałaś |
| on | pisał |
| ona | pisała |
| ono | pisało |
| my (masc. persons) | pisaliśmy |
| my (other) | pisałyśmy |
| wy (masc. persons) | pisaliście |
| wy (other) | pisałyście |
| oni | pisali |
| one | pisały |
| Imperative | |
| ty | pisz |
| my | piszmy |
| wy | piszcie |
| Conditional | |
| ja (masc.) | pisałbym |
| ja (fem.) | pisałabym |
| ty (masc.) | pisałbyś |
| ty (fem.) | pisałabyś |
| on | pisałby |
| ona | pisałaby |
| ono | pisałoby |
| my (masc. persons) | pisalibyśmy |
| my (other) | pisałybyśmy |
| wy (masc. persons) | pisalibyście |
| wy (other) | pisałybyście |
| oni | pisaliby |
| one | pisałyby |
Every form from Wiktionary.
-em = I (a man), -am = I (a woman), -eś = you (a man), -aś = you (a woman). The plural adding -śmy and -ście at the very end: pisa-li-śmy, pisa-ły-śmy. The ending is always last.
Gender is not optional
In English, “I wrote” says nothing about the speaker. In Polish, pisałem says a man said it and pisałam says a woman did. This is not a stylistic choice — a woman cannot say byłem, and a man cannot say byłam about himself. Polish speakers feel this as part of the word, the way English speakers feel “he” and “she” are different words.
| Sentence | Meaning | Who is speaking |
|---|---|---|
| Wczoraj czytałem książkę. | I read a book yesterday. | a man |
| Wczoraj czytałam książkę. | I read a book yesterday. | a woman |
| Wczoraj czytaliśmy książkę. | We read a book yesterday. | a group with at least one man |
| Wczoraj czytałyśmy książkę. | We read a book yesterday. | a group of women only |
A group of ten women and one man uses byliśmy, not byłyśmy. The masculine-personal form covers every group that contains a man, however many women are present. Only a group made entirely of women, children or things takes -ły-. The same split runs through adjectives and pronouns, so it is worth learning once and properly.
The negative and the ending
The ending normally sits at the end of the verb: czytałem, czytaliśmy. In front of nie, careful Polish keeps them apart — nie czytałem — while fast speech often welds the two into one word: nieczytałem. Both are heard; the two-word version is what you should write.
| Written | Heard | Meaning |
|---|---|---|
| Nie czytałem tej książki. | nieczytałem | I (a man) did not read that book. |
| Nie czytałam tej książki. | nieczytałam | I (a woman) did not read that book. |
| Nie czytaliśmy tego. | nieczytaliśmy | We (with a man) did not read it. |
Notice nie czytałem tej książki, not tę książkę. A negated verb takes the genitive where the affirmative takes the accusative. Chapter 9 takes this apart; for now, let the example stand as it is.
Both aspects live in the past
The past tense does not decide the aspect — a past verb can be either half of a pair, and the choice changes what you are saying. This is where the aspect work of chapter 2 pays off.
| Imperfective — a process, a habit, unfinished | Perfective — one act, completed |
|---|---|
| Wczoraj pisałem list. — I was writing a letter. | Wczoraj napisałem list. — I wrote the letter (it is done). |
| Czytałem tę książkę. — I was reading it. | Przeczytałem tę książkę. — I read it through. |
| Kupowałem chleb. — I was buying bread. | Kupiłem chleb. — I bought the bread. |
The past stems that do not follow
A small group of very common verbs build their past on a different stem from the infinitive. The endings are the same; only the stem changes. These six are worth learning as a set.
| Infinitive | Past stem | ja (man) | ja (woman) | oni |
|---|---|---|---|---|
| iść | szed- / sz- | szedłem | szłam | szli |
| pójść | poszed- / posz- | poszedłem | poszłam | poszli |
| jeść | jad- | jadłem | jadłam | jedli |
| mieć | mia- | miałem | miałam | mieli |
| wziąć | wzią- / wzię- | wziąłem | wzięłam | wzięli |
| móc | mog- / mög- | mogłem | mogłam | mogli |
In wziąć the feminine and plural forms take ę where the masculine has ą: wziął but wzięła, wzięli. In móc the o narrows to ó before a soft ending: mógł but mogła. Chapter 8 has the full tables.
Four traps
What to take away
- Infinitive minus -ć, plus -ł / -ła / -ło, then the personal ending.
- -em and -am for I; -eś and -aś for you; -śmy and -ście go last in the plural.
- Any group containing a man takes the masculine-personal plural: byliśmy.
- Negation takes the genitive: nie czytałem tej książki.
- Six verbs have an irregular past stem: iść, jeść, mieć, wziąć, móc and their relatives.
Drills
Flashcards
Each card is a form and the person it belongs to. Say it, then check.
A 7-day plan
Fifteen minutes a day, out loud. Tick the boxes — the ticks are saved.